پوست در دوران بارداری تغییرات زیادی را تجربه می کند. یکی از رایج ترین این تغییرات، ظاهر شدن لک های پوستی است که به آن ملاسما یا ماسک بارداری هم گفته می شود. این لک ها معمولاً روی صورت، پیشانی، گونه ها و بالای لب ظاهر می شوند و برای بسیاری از خانم ها نگران کننده است. در چنین شرایطی، استفاده از کرم روشن کننده در بارداری به یکی از دغدغه های اصلی خانم های باردار تبدیل می شود. از یک طرف می خواهند این لک ها را کنترل کنند و از طرف دیگر نگران تاثیر مواد شیمیایی روی جنین هستند. واقعیت این است که همه کرم های روشن کننده برای دوران بارداری مناسب نیستند و انتخاب اشتباه می تواند عواقب جدی داشته باشد. به همین دلیل آشنایی با ترکیبات مجاز و غیرمجاز در این دوران اهمیت زیادی دارد. محصولاتی مثل ژل کرم روشن کننده و ضد لک درماریجن که با فرمولاسیون ایمن طراحی شده اند، می توانند در این دوران حساس گزینه مناسب تری باشند. در این مقاله به طور کامل بررسی می شود که چه کرم هایی در بارداری مجاز هستند، از کدام ترکیبات باید اجتناب شوند و چطور می توان لک های بارداری را به شکل ایمن مدیریت کرد.
آیا می توان در دوران بارداری از کرم روشن کننده استفاده کرد؟
پاسخ این سوال بستگی به نوع کرم و ترکیبات آن دارد. نه همه کرم های روشن کننده در بارداری ممنوع هستند و نه همه آن ها بی خطر. پوست در دوران بارداری نسبت به مواد شیمیایی حساس تر است و جذب پوستی بعضی ترکیبات می تواند به جریان خون مادر راه پیدا کند و از جفت عبور کند. به همین دلیل انتخاب کرم روشن کننده در بارداری باید با دقت بیشتری انجام شود.
خبر خوب این است که برخی از مواد روشن کننده وجود دارند که در دوران بارداری ایمن شناخته شده اند. ویتامین C یکی از بهترین گزینه هاست که علاوه بر روشن کردن پوست، آنتی اکسیدان قوی هم هست و مطالعات نشان داده اند که در دوران بارداری بی خطر است. نیاسینامید هم یکی دیگر از ترکیبات ایمن است که لک های پوستی را کاهش می دهد و التهاب پوست را هم کنترل می کند. آلفا آربوتین در غلظت های پایین هم به عنوان یک ماده روشن کننده نسبتاً ایمن در این دوران شناخته می شود.
ژل کرم روشن کننده و ضد لک درماریجن با فرمولاسیونی طراحی شده که از ترکیبات ایمن تر استفاده می کند و برای پوست های حساس هم مناسب است. با این حال، توصیه می شود پیش از شروع هر محصول جدید در دوران بارداری، حتماً با پزشک یا متخصص پوست مشورت شود.
کدام ترکیبات کرم ضدلک برای زنان باردار غیرمجاز است؟
آشنایی با ترکیبات غیرمجاز در دوران بارداری یکی از مهم ترین کارهایی است که هر خانم باردار باید پیش از خرید هر کرم روشن کننده ای انجام دهد. برچسب پشت محصول را بخوانید و اگر هر کدام از موارد زیر در ترکیبات آن بود، از مصرفش خودداری کنید.
هیدروکینون
هیدروکینون یکی از قوی ترین مواد روشن کننده پوست است، اما در دوران بارداری کاملاً ممنوع است. این ماده جذب پوستی بالایی دارد و می تواند وارد جریان خون شود. به دلیل نبود مطالعات کافی درباره بی خطر بودن آن برای جنین، متخصصان توصیه می کنند که در این دوران به هیچ عنوان استفاده نشود.
رتینول و مشتقات ویتامین A
رتینول، رتینوئیک اسید و هر ماده ای که به ویتامین A مربوط می شود در دوران بارداری ممنوع است. مصرف زیاد ویتامین A می تواند باعث نقص های مادرزادی در جنین شود. این ماده در بسیاری از کرم های ضدپیری و روشن کننده وجود دارد، پس باید با دقت برچسب محصول خوانده شود.
جیوه
متاسفانه برخی کرم های روشن کننده ارزان قیمت و غیراستاندارد حاوی جیوه هستند. جیوه یک ماده سمی است که می تواند به سیستم عصبی جنین آسیب جدی برساند. خرید از برندهای معتبر و دارای مجوز مثل ژل کرم روشن کننده و ضد لک درماریجن یکی از راه های جلوگیری از مواجهه با این ماده خطرناک است.
اسیدهای قوی
اسید سالیسیلیک در غلظت های بالا، اسید گلیکولیک قوی و سایر اسیدهای لایه بردار قوی در دوران بارداری توصیه نمی شوند. البته غلظت های پایین اسید گلیکولیک معمولاً بی خطر در نظر گرفته می شوند، اما بهتر است پیش از مصرف با پزشک مشورت شود.
کورتیکواستروئیدها
برخی کرم های روشن کننده حاوی کورتیکواستروئیدها هستند که استفاده طولانی مدت از آن ها در دوران بارداری می تواند مشکلاتی ایجاد کند و باید فقط با تجویز پزشک مصرف شوند.
موارد منع استفاده از کرم روشن کننده برای زنان باردار
علاوه بر ترکیبات غیرمجاز، شرایط و موقعیت هایی هم وجود دارند که در آن ها استفاده از کرم روشن کننده در بارداری حتی با محصولات ایمن هم توصیه نمی شود.
سه ماه اول بارداری
حساس ترین دوره بارداری از نظر رشد جنین، سه ماه اول است. در این بازه زمانی تمام اندام های اصلی جنین در حال شکل گیری هستند و هرگونه ماده خارجی می تواند این فرآیند را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل بهتر است در این دوره از مصرف هر کرم روشن کننده ای خودداری شود، حتی اگر ترکیبات آن ایمن به نظر برسند.
پوست آسیب دیده یا ملتهب
اگر پوست دچار زخم، التهاب، آکنه شدید یا هرگونه آسیب دیگری است، استفاده از کرم روشن کننده توصیه نمی شود. پوست آسیب دیده جذب مواد شیمیایی بیشتری دارد و احتمال ورود آن ها به جریان خون بالاتر است.
حساسیت های پوستی شدید
بارداری باعث می شود پوست حساس تر از معمول شود. اگر سابقه حساسیت به مواد آرایشی و بهداشتی وجود دارد، باید با احتیاط بیشتری عمل شود و پیش از استفاده از هر محصولی تست پوستی انجام شود.
بدون تجویز پزشک در موارد خاص
اگر بارداری پرخطر است یا مشکلات پوستی زمینه ای وجود دارد، استفاده از هر محصول روشن کننده ای باید حتماً با تایید پزشک متخصص باشد. این موضوع حتی درباره محصولات ایمن مثل ژل کرم روشن کننده و ضد لک درماریجن هم صدق می کند و مشورت با پزشک را نمی توان نادیده گرفت.
استفاده روی نواحی وسیع پوست
حتی اگر کرم روشن کننده ترکیبات ایمنی داشته باشد، استفاده از آن روی سطح وسیعی از پوست در دوران بارداری توصیه نمی شود. هرچه سطح تماس بیشتر باشد، احتمال جذب پوستی مواد هم بیشتر می شود.
علت ایجاد لک های پوستی در دوران بارداری چیست؟
لک های پوستی در دوران بارداری یکی از شایع ترین تغییرات پوستی هستند که بسیاری از خانم ها با آن مواجه می شوند. برای اینکه بتوان این لک ها را به درستی مدیریت کرد، ابتدا باید علت ایجاد آن ها را شناخت.
- تغییرات هورمونی: اصلی ترین دلیل ایجاد لک در دوران بارداری، تغییرات هورمونی است. افزایش سطح استروژن و پروژسترون در این دوران باعث می شود سلول های تولیدکننده رنگدانه پوست یعنی ملانوسیت ها فعال تر شوند و ملانین بیشتری تولید کنند. این ملانین اضافه است که به صورت لک های تیره روی پوست ظاهر می شود.
- نور آفتاب: نور آفتاب یکی از مهم ترین عواملی است که لک های بارداری را تشدید می کند. پوست در دوران بارداری به دلیل تغییرات هورمونی نسبت به اشعه UV حساس تر است و قرار گرفتن در معرض آفتاب بدون محافظت می تواند لک ها را تیره تر و گسترده تر کند.
- افزایش هورمون MSH: در دوران بارداری سطح هورمونی به نام MSH یا هورمون محرک ملانوسیت افزایش پیدا می کند. این هورمون مستقیماً روی تولید ملانین تاثیر می گذارد و یکی از دلایل اصلی تیره شدن نواحی مختلف پوست مثل نوک سینه ها و خط وسط شکم در بارداری است.
- استعداد ژنتیکی: برخی خانم ها به دلیل ژنتیک بیشتر مستعد ابتلا به ملاسما هستند. اگر مادر یا خواهر فرد در دوران بارداری دچار لک پوستی شده باشند، احتمال بروز آن در فرد هم بیشتر است.
- کمبود اسید فولیک: کمبود اسید فولیک هم می تواند به ایجاد لک های پوستی در دوران بارداری کمک کند. به همین دلیل مصرف مکمل اسید فولیک که در بارداری توصیه می شود، علاوه بر فواید دیگر، می تواند به کنترل لک های پوستی هم کمک کند.
آیا لک های پوستی دوران بارداری با مصرف کرم از بین می رود؟
لک های بارداری ریشه هورمونی دارند و تا زمانی که هورمون های بدن به تعادل نرسیده اند، هیچ کرمی نمی تواند آن ها را به طور کامل از بین ببرد. اما این به معنای بی فایده بودن کرم های روشن کننده نیست. این محصولات می توانند لک ها را کمرنگ تر کنند، از تیره تر شدن آن ها جلوگیری کنند و روند بهبود پوست را بعد از بارداری سرعت ببخشند.
خبر خوبی که وجود دارد این است که بسیاری از لک های بارداری چند ماه بعد از زایمان و با تعادل دوباره هورمون ها به تدریج کمرنگ می شوند یا از بین می روند. این موضوع نشان می دهد که صبر و مراقبت صحیح در این دوران مهم تر از استفاده از محصولات قوی است.
برای اینکه کرم روشن کننده در بارداری بیشترین تاثیر را داشته باشد، باید در کنار آن از ضد آفتاب با SPF بالا هم استفاده شود. بدون محافظت در برابر آفتاب، حتی بهترین کرم ضدلک هم نمی تواند نتیجه مطلوبی بدهد، چون نور آفتاب دائماً لک ها را تیره تر می کند.
ژل کرم روشن کننده و ضد لک درماریجن با فرمولاسیون مناسب می تواند در کنار ضد آفتاب، یک روتین مراقبتی ایمن و موثر برای کنترل لک های بارداری باشد. البته همان طور که در طول این مقاله اشاره شد، مشورت با پزشک پیش از شروع هر محصولی در دوران بارداری یک قدم ضروری است که نباید از آن صرف نظر شود.